Bağlama ailesinde bazı adlandırmalar çalgının ölçüsünden değil, kullanıldığı bağlamdan gelir.
Dede sazı bunun açık bir örneğidir. Ad, belirli bir boyu değil, tören ortamında kullanılan çalgıyı işaret eder.
Bu çalgı çoğunlukla orta ya da büyük boydan seçilir; pes ve taşıyıcı bir sesin tercih edilmesinin nedeni ortamdır. Cem erkânında saz, eşlik çalgısı değil erkânın bir parçasıdır ve kendine ait bir konumu vardır.
Birinci sonuç repertuvardır. Bu ortamda çalınan eserler deyiş, düvaz ve semah gibi belirli türlerdir.
İkinci sonuç tempodur; törenin akışına bağlı olarak tempo aşamalı biçimde değişir ve icracı bunu tek başına belirlemez.
Üçüncü sonuç ise ses düzeyidir. Saz, söz söyleyen kişiyi örtmeyecek biçimde çalınır.
Kursiyer açısından bu bilgi bir hatırlatma taşır: repertuvarın bir bölümü, dinleti için değil ritüel için biçimlenmiştir. Bu eserleri sahnede çalarken bağlamın değiştiğini bilmek, tempo ve ses düzeyi kararlarını daha bilinçli kılar. Aynı eser, iki ortamda farklı hızda ve farklı yoğunlukta çalınabilir. Derslerimizde tören kökenli repertuvar, kendi bağlamı anlatılarak çalışmaya alınır.